কানাইৰ চাতুৰী Class 10 Assamese Chapter 13 Question Answer | SEBA HSLC

এই পৃষ্ঠাত Class 10 Assamese Chapter 13 “কানাইৰ চাতুৰী”ৰ সম্পূৰ্ণ question answer, summary, HSLC previous year questions, অতিৰিক্ত MCQ আৰু ব্য়াখ্যাসহ সমাধান দিয়া হৈছে। SEBA HSLC পৰীক্ষাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সহায়িকা।

পাঠৰ তথ্য

অধ্যায়টোৰ সাৰাংশ

“কানাইৰ চাতুৰী” শ্ৰীধৰ কন্দলীৰ “কাণখোৱা” কাব্যৰ দ্বিতীয় অংশৰ পৰা লোৱা এটি সুন্দৰ কবিতা। এই কবিতাটিত শিশু কৃষ্ণৰ মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক—এই দুয়োটা ৰূপৰ এক মনোমোহা চিত্ৰণ দাঙি ধৰা হৈছে। কবিতাটোত বাৎসল্য ৰসৰ মাজেৰে কৃষ্ণৰ চতুৰালি আৰু মাতৃ যশোদাৰ পুত্ৰস্নেহ ফুটি উঠিছে।

কবিতাটোৰ আৰম্ভণিতে, গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাৰ ওচৰত কৃষ্ণক শুই থকাৰ পৰা জগাই দিবলৈ অনুৰোধ কৰে, যাতে তেওঁলোকে একেলগে খেলিব পাৰে। কিন্তু যেতিয়া যশোদাই কৃষ্ণক মাতে, তেওঁ অভিমান কৰি নুঠে। তেওঁ মাকক কয় যে আগদিনা মাকৰ গালি-শপনি আৰু বান্ধোনৰ দুখত তেওঁৰ শৰীৰ এতিয়াও বিষাই আছে, সেয়ে তেওঁ চাৰি-পাঁচ দিনলৈ নুঠে, নাখায় আৰু গৰু চৰাবলৈও নাযায়।

ইয়াৰ পিছতে শিশু কৃষ্ণই নিজৰ ঐশ্বৰিক ৰূপৰ কথা কৈ মাকক ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কয় যে তেওঁৱেই জগতৰ কাৰণ নাৰায়ণ, যাৰ ভয়ত দেৱতাসকলেও কঁপে, কিন্তু তেওঁ গোৱালৰ ঘৰত জন্ম লৈ যশোদাৰ ভয়ত থাকিবলগীয়া হৈছে। তেওঁ নিজৰ বিভিন্ন অৱতাৰ— যেনে মোহিনী, কপিল, বামন আদিৰ কথা কৈ নিজৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰে আৰু কয় যে এনেহেন পুত্ৰক যশোদাই “কলীয়া” বুলি মাতি, দধিচোৰ নাম দি অপমান কৰিছে।

কৃষ্ণই অভিমান কৰি কয় যে তেওঁৰ মুখত লাজ লাগে, বাঁহী বজাওঁতে ওঁঠ ফাটি তেজ ওলায়, গৰু চৰাওঁতে কণ্টক বনত ভৰি বিন্ধে, আৰু আধাপেটীকৈ থাকিব লগা হয়। তেওঁ মাকক কয় যে তেওঁ মথুৰালৈ গুচি যাব, য’ত তেওঁৰ আচল মাতৃ দৈৱকী আছে।

কৃষ্ণৰ এই অভিমান ভৰা কথা শুনি মাতৃ যশোদাৰ হৃদয়ত বাৎসল্য প্ৰেম উথলি উঠে। তেওঁ কৃষ্ণক কাষলৈ মাতি মৰমেৰে কয় যে তেওঁ অভাগী আৰু এইবাৰলৈ যেন তেওঁৰ দোষ ক্ষমা কৰে। মাতৃৰ মৰমৰ মাতত কৃষ্ণৰ অভিমান গলি যায় আৰু তেওঁ সন্তুষ্ট হৈ মাকৰ কোলাত উঠি স্তন পান কৰিবলৈ ধৰে।

এইদৰে, কবিতাটোত কৃষ্ণৰ চতুৰালি, অভিমান, ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু শিশুসুলভ আচৰণৰ এক অপূৰ্ব মিশ্ৰণ দেখা যায়, য’ত শেষত মাতৃৰ স্নেহৰ ওচৰত ভগৱানৰ ঐশ্বৰিকতাও হাৰ মানে।

পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নাৱলী (Chapter End Excises)

ভাব-বিষয়ক

(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?

উত্তৰঃ গোপ শিশুসকলে আহি কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ যশোদাক কৈছিল।

(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই চাৰি-পাঁচ দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল।

(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?

উত্তৰঃ দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।

(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?

উত্তৰঃ কপিল মুনিৰ মাতৃ দেৱহুতি আছিল।

(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?

উত্তৰঃ বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল।

২। ‘তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত উৰি যায় মোৰ জীউ।’ — এইষাৰ কাৰ উক্তি? কাক দেখি, কিয় তেওঁৰ ভয়তে জীউ উৰি যায় বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ এইষাৰ উক্তি শিশু কৃষ্ণৰ। তেওঁ মাতৃ যশোদাক উদ্দেশ্যি এই কথা কৈছে। কৃষ্ণই কৈছে যে তেওঁৱেই জগতৰ সৃষ্টিকৰ্তা নাৰায়ণ, যাৰ ভয়ত দেৱতাসকলেও ত্ৰাসত থাকে। কিন্তু তেনেজন নাৰায়ণ হৈও তেওঁ গোৱালৰ ঘৰত যশোদাৰ পুত্ৰ হিচাপে থাকিবলগীয়া হৈছে আৰু সামান্য ভুলতে মাকৰ গালি-শপনি আৰু মাৰৰ ভয়ত তেওঁৰ জীউ উৰি যোৱাৰ দৰে অৱস্থা হয়। ইয়াত কৃষ্ণই নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু মানৱীয় দুৰ্বলতাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যটো দেখুৱাই মাকক অভিমানত ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছে।

৩। “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো সাধিলো দেৱৰ কাম।” — কোনে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল? তেওঁ কাক অমৃত খুৱাই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল; খৰচি মাৰি লিখা।

উত্তৰঃ ভগৱান বিষ্ণুৱে মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল। সমুদ্ৰ মন্থনৰ সময়ত যেতিয়া অমৃত ওলাইছিল, তেতিয়া দেৱতা আৰু অসুৰৰ মাজত অমৃত পান কৰাক লৈ কাজিয়াৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণুৱে এগৰাকী অতি সুন্দৰী নাৰীৰ মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি অসুৰসকলক তেওঁৰ ৰূপৰ মোহেৰে ছলনা কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাইছিল। এইদৰে, তেওঁ দেৱতাসকলক অমৰত্ব প্ৰদান কৰি দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল।

৪। মাকৰ কি কি গুণৰ কথা ক‘বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল? কথাখিনি তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বহলাই লিখা।

উত্তৰঃ শিশু কৃষ্ণই অভিমান কৰি মাকক কৈছিল যে তেওঁৰ গুণৰ কথা ক’বলৈ লাজ লাগে। কাৰণ, তেওঁৰ মুখত লাজ লাগে যেতিয়া তেওঁ বাঁহী বজাওঁতে ওঁঠ ফাটি তেজ ওলায়। গৰু চৰাবলৈ যাওঁতে কণ্টক বনত ভৰি বিন্ধে। মাক যশোদাই তেওঁক খাবলৈ যি একমুঠি অন্ন দিয়ে, সেয়া তেওঁৰ বাবে এপাচি খোৱাৰ পিছতো ভোক নাপলায়। সেয়ে তেওঁ আধাপেটীকৈ থাকিব লগা হয়। এই সকলো দুখ-কষ্টৰ কথা কৈ কৃষ্ণই মাকৰ ওচৰত অভিমান প্ৰকাশ কৰিছে।

৫। চমু টোকা লিখা:

(ক) বামন

উত্তৰঃ বামন ভগৱান বিষ্ণুৰ পঞ্চম অৱতাৰ। তেওঁ দৈত্যৰাজ বলিক ছলনা কৰিবলৈ এজন বাওনা ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। বলিৰ যজ্ঞলৈ গৈ তেওঁ তিনি খোজ মাটি দান বিচাৰিছিল আৰু বিৰাট ৰূপ ধাৰণ কৰি দুই খোজেৰে স্বৰ্গ আৰু মৰ্ত্য অধিকাৰ কৰি তৃতীয় খোজটো বলিৰ মূৰত দি তেওঁক পাতাললৈ পঠিয়াইছিল।

(খ) দেৱহুতি

উত্তৰঃ দেৱহুতি স্বায়ম্ভূৱ মনুৰ কন্যা আৰু কৰ্দ্দম মুনিৰ পত্নী আছিল। তেওঁলোকৰ পুত্ৰই আছিল সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰৱৰ্তক কপিল মুনি। কপিল মুনিয়ে তেওঁৰ মাতৃ দেৱহুতিকে তত্ত্বজ্ঞান দি সংসাৰৰ পৰা তাৰিছিল।

(গ) কপিল

উত্তৰঃ কপিল এজন প্ৰসিদ্ধ মুনি, যাক সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি জনা যায়। তেওঁক বিষ্ণুৰেই এক অৱতাৰ বুলিও ধৰা হয়। তেওঁৰ পিতৃ কৰ্দ্দম মুনি আৰু মাতৃ দেৱহুতি।

(ঘ) শ্ৰীধৰ কন্দলী

উত্তৰঃ শ্ৰীধৰ কন্দলী মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ পৰৱৰ্তী কালৰ এজন উল্লেখযোগ্য বৈষ্ণৱ কবি। তেওঁ “কাণখোৱা” আৰু “ঘুনুচা কীৰ্তন” নামৰ দুখন জনপ্ৰিয় কাব্য ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ৰচনা সহজ-সৰল, প্ৰাঞ্জল আৰু বাৎসল্য ৰসপূৰ্ণ, যি সাধাৰণ পঢ়ুৱৈক সহজে আকৰ্ষণ কৰে।

(ঙ) দৈৱকী

উত্তৰঃ দৈৱকী মথুৰাৰ ৰজা উগ্ৰসেনৰ ভায়েক দেৱকৰ কন্যা আৰু বসুদেৱৰ পত্নী আছিল। তেওঁ আছিল শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মদাত্ৰী মাতৃ। কংসই দৈৱকীৰ অষ্টম গৰ্ভৰ সন্তানে তেওঁক বধ কৰিব বুলি দৈৱবাণী শুনাৰ পিছত দৈৱকী আৰু বসুদেৱক কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰাখিছিল।

৬। পাঠটিৰ কাহিনীভাগ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।

উত্তৰঃ (ওপৰৰ সাৰাংশ চাওক।)

৭। কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত কি কি অৱতাৰ ধাৰণ কৰি কেনে কাৰ্য সাধন কৰিছিল পাঠৰ আলমত বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ

• চতুৰ্ভূজ ৰূপ: অসুৰৰ ভয়ত দেৱতাসকলে চিন্তা কৰোঁতে তেওঁ চতুৰ্ভূজ ৰূপেৰে দৰ্শন দিছিল।
• মোহিনী ৰূপ: দেৱতা আৰু অসুৰৰ মাজত অমৃতক লৈ হোৱা কাজিয়াৰ সময়ত তেওঁ মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাইছিল।
• কপিল ৰূপ: কৰ্দ্দম মুনিৰ ঘৰত কপিল ৰূপে অৱতাৰ লৈ তেওঁ মাতৃ দেৱহুতিকে তত্ত্বজ্ঞান দি তাৰিছিল।
• বামন ৰূপ: বামন অৱতাৰ ধাৰণ কৰি তেওঁ দৈত্যৰাজ বলিক ছলনা কৰিছিল আৰু বিশ্বৰূপ দেখুৱাই তেওঁৰ পৰা স্বৰ্গ, মৰ্ত্য আৰু পাতাল অধিকাৰ কৰিছিল।

৮। কবিতাটোত ‘কাঠবাঁজী’ বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি? এই অপবাদৰ পৰা তেওঁক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?

উত্তৰঃ কবিতাটোত ‘কাঠবাঁজী’ বুলি মাতৃ যশোদাক কোৱা হৈছে। ‘কাঠবাঁজী’ৰ অৰ্থ হ’ল সন্তানহীনা বুলি ধৰা হোৱা সামাজিক অপবাদ। কৃষ্ণই কৈছে যে তেওঁ যশোদাৰ ঘৰত পুত্ৰ হিচাপে জন্ম লোৱাৰ বাবেহে যশোদাই ‘কাঠবাঁজী’ অপবাদৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছে। অৰ্থাৎ, কৃষ্ণৰ জন্মই যশোদাক এই সামাজিক অপবাদৰ পৰা মুক্ত কৰিছে।

ভাষা-বিষয়ক

১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখা:

• (ক) আসি: আহি
• (খ) খেড়ি: খেলি
• (গ) পুহাইল: পুৱাল
• (ঘ) নুজুৰাই: নুজুৰায়
• (ঙ) বিগুটিয়া: ঠাট্টা কৰি / বেয়া ব্যৱহাৰ কৰি
• (চ) কিসৰ: কিহৰ

২। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ লিংগ পৰিৱৰ্তন কৰা:

• (ক) সুন্দৰী: সুন্দৰ
• (খ) মাতৃ: পিতৃ
• (গ) মামা: মামী

৩। বিপৰীত শব্দ লিখা:

• (ক) বিশ্বাস: অবিশ্বাস
• (খ) দোষ: গুণ
• (গ) আনন্দ: বিষাদ/দুখ
• (ঘ) অপমান: সম্মান
• (ঙ) অমৃত: বিষ

HSLC পৰীক্ষাৰ পূৰ্ববৰ্ষৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (২০১৫-২০২৫)

চমু প্ৰশ্ন:

“কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটোৰ কবি কোন? (HSLC 2018)

উত্তৰঃ “কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটোৰ কবি শ্ৰীধৰ কন্দলী।

কৃষ্ণই কাৰ ঘৰত ‘দধিচোৰ’ নাম পাইছিল? (HSLC 2019)

উত্তৰঃ কৃষ্ণই মাতৃ যশোদাৰ ঘৰত ‘দধিচোৰ’ নাম পাইছিল।

কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰি বলিক ছলনা কৰিছিল? (HSLC 2020)

উত্তৰঃ কৃষ্ণই বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি বলিক ছলনা কৰিছিল।

গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাক কি কৈছিলহি? (HSLC 2022)

উত্তৰঃ গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাক কৃষ্ণক শুই থকাৰ পৰা জগাই দিবলৈ কৈছিলহি, যাতে তেওঁলোকে একেলগে খেলিব পাৰে।

দীঘল প্ৰশ্ন:

“কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা। (HSLC 2019, 2022)

উত্তৰঃ “কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটোৰ মূলভাৱ হ’ল বাৎসল্য ৰসৰ মাজেৰে শিশু কৃষ্ণৰ মানৱীয় আৰু ঐশ্বৰিক ৰূপৰ অপূৰ্ব সমন্বয়। কবিতাটোত কৃষ্ণই মাকৰ ওপৰত অভিমান কৰি শুই থকাৰ পৰা নুঠে আৰু নিজৰ দুখ-কষ্টৰ কথা কয়। তেওঁ নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথা কৈ মাকক ভয় খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু শেষত মাতৃ যশোদাৰ স্নেহ আৰু মৰমৰ ওচৰত তেওঁৰ সকলো অভিমান আৰু ঐশ্বৰিকতা হাৰ মানে। এইদৰে, কবিতাটোৱে দেখুৱাইছে যে ভগৱানৰ ঐশ্বৰিক শক্তিও মাতৃৰ বাৎসল্য প্ৰেমৰ ওচৰত নতমস্তক।

কৃষ্ণই কি কি কাৰণত মাকৰ ওপৰত অভিমান কৰিছিল? কবিতাটোৰ আধাৰত বৰ্ণনা কৰা। (HSLC 2020)

উত্তৰঃ

• আগদিনা মাকে তেওঁক বান্ধি থোৱাৰ বাবে তেওঁৰ শৰীৰত এতিয়াও বিষ অনুভৱ কৰিছিল।
• মাকে তেওঁক “কলীয়া” বুলি মাতিছিল, যিটো তেওঁ অপমান বুলি ভাবিছিল।
• তেওঁক ‘দধিচোৰ’ বুলি অপযশ দিয়া হৈছিল।
• গৰু চৰাওঁতে তেওঁ বহু কষ্ট পাইছিল, যেনে— বাঁহী বজাওঁতে ওঁঠ ফাটি তেজ ওলোৱা, কণ্টক বনত ভৰি বিন্ধা, আৰু আধাপেটীকৈ থাকিব লগা হোৱা।

অতিৰিক্ত MCQ (বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন)

১। “কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটো কোন কাব্যৰ পৰা লোৱা হৈছে?

• (A) কীৰ্তন ঘোষা
• (B) কাণখোৱা
• (C) ঘুনুচা কীৰ্তন
• (D) নামঘোষা

উত্তৰঃ (B) কাণখোৱা

২। কৃষ্ণই বামন ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল কিয়?

• (A) দেৱতাক বচাবলৈ
• (B) বলিক ছলনা কৰিবলৈ
• (C) মথুৰালৈ যাবলৈ
• (D) যশোদাক ভয় খুৱাবলৈ

উত্তৰঃ (B) বলিক ছলনা কৰিবলৈ

৩। ‘কাঠবাঁজী’ শব্দটোৰ অৰ্থ কি?

• (A) সন্তানহীনা তিৰোতা
• (B) দধিচোৰ
• (C) গোপীসকল
• (D) গৰখীয়া

উত্তৰঃ (A) সন্তানহীনা তিৰোতা

৪। কপিল মুনিৰ মাতৃৰ নাম কি?

• (A) যশোদা
• (B) দেৱহুতি
• (C) দৈৱকী
• (D) ৰুক্মিণী

উত্তৰঃ (B) দেৱহুতি

৫। শিশু কৃষ্ণই কিমান দিনলৈ নুঠা আৰু নোখোৱাৰ কথা কৈছিল?

• (A) এদিন
• (B) দুই-তিনি দিন
• (C) চাৰি-পাঁচ দিন
• (D) সাত দিন

উত্তৰঃ (C) চাৰি-পাঁচ দিন

৬। দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাবলৈ ভগৱান বিষ্ণুৱে কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?

• (A) বামন
• (B) নৰসিংহ
• (C) মোহিনী
• (D) কপিল

উত্তৰঃ (C) মোহিনী

৭। ‘তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত উৰি যায় মোৰ জীউ।’ – এই উক্তিটো কোনে কৈছে?

• (A) যশোদাই
• (B) গোপ শিশুসকলে
• (C) কৃষ্ণই
• (D) দৈৱকীয়ে

উত্তৰঃ (C) কৃষ্ণই

৮। শ্ৰীধৰ কন্দলীৰ আনখন কাব্য কি?

• (A) কাণখোৱা
• (B) ঘুনুচা কীৰ্তন
• (C) অঙ্কীয়া নাট
• (D) কীৰ্তন ঘোষা

উত্তৰঃ (B) ঘুনুচা কীৰ্তন

৯। ‘কাঠবাঁজী’ অপবাদৰ পৰা যশোদাক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?

• (A) বসুদেৱে
• (B) নন্দে
• (C) কৃষ্ণই
• (D) দৈৱকীয়ে

উত্তৰঃ (C) কৃষ্ণই

১০। কবিতাটোত প্ৰধানকৈ কোন ৰস প্ৰকাশ পাইছে?

• (A) শৃংগাৰ ৰস
• (B) বীৰ ৰস
• (C) বাৎসল্য ৰস
• (D) হাস্য ৰস

উত্তৰঃ (C) বাৎসল্য ৰস

অতিৰিক্ত ১০টা সম্ভাৱ্য গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

“কাণখোৱা” কাব্যখনৰ ৰচক কোন?

উত্তৰঃ “কাণখোৱা” কাব্যখনৰ ৰচক শ্ৰীধৰ কন্দলী।

কৃষ্ণই নিজকে কাৰ পুত্ৰ বুলি কৈ মথুৰালৈ যোৱাৰ ভাবুকি দিছিল?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই নিজকে দৈৱকীৰ পুত্ৰ বুলি কৈ মথুৰালৈ যোৱাৰ ভাবুকি দিছিল।

কবিতাটোত কৃষ্ণই নিজৰ কোনকেইটা অৱতাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই চতুৰ্ভূজ, মোহিনী, কপিল আৰু বামন অৱতাৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।

যশোদাৰ বাণী শুনি কৃষ্ণই কি উত্তৰ দিছিল?

উত্তৰঃ যশোদাৰ বাণী শুনি কৃষ্ণই অভিমান কৰি কৈছিল যে তেওঁৰ গাত বিষ, সেয়ে তেওঁ নুঠে।

“তোহোৰ আছোক ধিক” — কৃষ্ণই এই কথাষাৰ কাক আৰু কিয় কৈছিল?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই এই কথাষাৰ মাতৃ যশোদাক কৈছিল। কাৰণ, তেওঁৰ দৰে মহিমাময় পুত্ৰক যশোদাই সামান্য কথাতে গালি-শপনি পাৰি অপমান কৰে, সেয়ে তেওঁক ধিক্কাৰ দিছিল।

কৃষ্ণৰ অভিমান কেনেকৈ ভাঙিছিল?

উত্তৰঃ মাতৃ যশোদাৰ মৰম সনা কথা আৰু বাৎসল্য প্ৰেমত কৃষ্ণৰ অভিমান ভাঙিছিল।

কবিতাটোত প্ৰকাশ পোৱা বাৎসল্য ৰসৰ এক চমু আভাস দিয়া।

উত্তৰঃ কবিতাটোত মাতৃ যশোদাৰ পুত্ৰ কৃষ্ণৰ প্ৰতি থকা গভীৰ স্নেহ আৰু বাৎসল্য প্ৰেম ফুটি উঠিছে। কৃষ্ণৰ অভিমানত তেওঁৰ হৃদয় কাতৰ হৈ পৰে আৰু তেওঁ মৰমেৰে কৃষ্ণক বুজাই-বঢ়াই কোলাত তুলি লয়। এই দৃশ্যই বাৎসল্য ৰসৰ এক সুন্দৰ উদাহৰণ।

“কপিল স্বৰূপে কৰ্দ্দমৰ ঘৰে হুয়া মই অৱতাৰ।” — ইয়াত কৰ্দ্দম কোন?

উত্তৰঃ ইয়াত কৰ্দ্দম হ’ল প্ৰজাপতি আৰু কপিল মুনিৰ পিতৃ।

কৃষ্ণই কাৰ লগত নিজকে তুলনা কৰি নিজৰ দুখ প্ৰকাশ কৰিছে?

উত্তৰঃ কৃষ্ণই নিজকে জগতৰ সৃষ্টিকৰ্তা নাৰায়ণৰ লগত তুলনা কৰি কৈছে যে তেনেজন হৈও তেওঁ যশোদাৰ ঘৰত সাধাৰণ মানুহৰ দৰে দুখ-কষ্ট ভুগিবলগীয়া হৈছে।

“কানাইৰ চাতুৰী” কবিতাটোৰ নামকৰণৰ সাৰ্থকতা বিচাৰ কৰা।

উত্তৰঃ কবিতাটোৰ নামকৰণ “কানাইৰ চাতুৰী” অতি সাৰ্থক। কাৰণ, ইয়াত শিশু কৃষ্ণই (কানাই) মাকৰ গালিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ আৰু নিজৰ অভিমান প্ৰকাশ কৰিবলৈ যি চতুৰালিৰ আশ্ৰয় লৈছে, সেয়াই কবিতাটোৰ মূল বিষয়। তেওঁ নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথা কৈ মাকক ভয় খুৱাই পৰিস্থিতি নিজৰ পক্ষলৈ আনিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, যি তেওঁৰ শিশুসুলভ চতুৰালিৰ পৰিচায়ক।