ভাৰতবৰ্ষলৈ ইউৰোপীয়সকলৰ আগমন

অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন

১। ভাৰত আৰু পাশ্চাত্য়ৰ মাজত সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিকজন কোন ? তেওঁ কেতিয়া আৰু ভাৰতৰ ক'ত পোন প্ৰথমে উপস্থিত হৈছিল ?

উত্তৰঃ- ভাৰত আৰু পাশ্চাত্যৰ মাজত সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰা প্ৰথম পৰ্তুগীজ নাৱিকজন হ'ল ভাস্কো-ডা-গামা। তেওঁ ১৪৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতৰ কালিকট বন্দৰত উপস্থিত হৈছিল।

২। জলপথেৰে পৃথিৱী প্ৰদক্ষিণ কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা ইংৰাজ নাৱিকজন কোন আছিল ?

উত্তৰঃ- জলপথেৰে পৃথিৱী প্ৰদক্ষিণ কৰা প্ৰথম ইংৰাজ নাৱিকজন হ'ল ফ্ৰান্সিছ ড্ৰেক। (উল্লেখ্য যে বিশ্ব পৰিক্ৰমাৰ প্ৰথম অভিযান আছিল স্পেনিছ নাৱিক মাগেলানৰ নেতৃত্বত, যদিও তেওঁ অভিযানৰ শেষত নাছিল।)

৩। ভাৰত ভূমিত পোন প্ৰথমে কোন ইংৰাজ নাৱিকে অনুমতিপত্ৰ লৈ কেতিয়া প্ৰৱেশ কৰিছিল ?

উত্তৰঃ- ভাৰত ভূমিত পোন প্ৰথমে ইংৰাজ নাৱিক কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্সে ১৬০৮ খ্ৰীষ্টাব্দত অনুমতিপত্ৰ লৈ প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ৰাজদৰবাৰত উপস্থিত হৈ বাণিজ্যৰ অনুমতি বিচাৰিছিল।

৪। ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি কেতিয়া ক'ত গঠন হৈছিল ?

উত্তৰঃ- ইংলিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি ১৬০০ খ্ৰীষ্টাব্দত লণ্ডনত গঠন হৈছিল।

৫। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ভাৰতত থিতাপি লোৱাৰ দুটা উদ্দেশ্য় লিখা ?

উত্তৰঃ- ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ভাৰতত থিতাপি লোৱাৰ প্ৰাৰম্ভিক উদ্দেশ্য আছিলঃ
ক) ভাৰতৰ লগত লাভজনক বেহা-বেপাৰ কৰা।
খ) পূবৰ মছলা, ৰেচম, সূতী কাপৰ আদিৰ একচেটিয়া বাণিজ্য স্থাপন কৰা। পৰৱৰ্তী সময়ত কোম্পানীটোৱে ভাৰতত ৰাজনৈতিক ক্ষমতা দখলৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।

৬। ইংৰাজৰ প্ৰথম বাণিজ্য় কেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ ক'ত কেতিয়া স্থাপিত হৈছিল ?

উত্তৰঃ- ইংৰাজৰ প্ৰথম বাণিজ্য কেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ মছলিপট্টনমত ১৬১১ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপন কৰা হৈছিল।

৭। 'ফৰ্ট উইলিয়াম' কি ?

উত্তৰঃ- কলিকতা (বৰ্তমান কলকাতা)ত অৱস্থিত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শক্তিশালী দূৰ্গ বা কিল্লাৰ নাম আছিল ফৰ্ট উইলিয়াম। ইংলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় উইলিয়ামৰ সন্মানাৰ্থে কলিকতা বাণিজ্য কেন্দ্ৰটোৰ এই নাম ৰখা হৈছিল।

৮। পৰাধীন ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ছোৱাক কোন দুটা মূল ভাগত ভগাব পাৰি সময় উল্লেখ কৰি লিখা।

উত্তৰঃ- পৰাধীন ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ছোৱাক দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:
ক) প্ৰথমটো হৈছে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহলৈকে (কোম্পানী শাসন)।
খ) দ্বিতীয়টো হৈছে ১৮৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতীয়ৰ হাতত ক্ষমতা হস্তান্তৰলৈকে (ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ প্ৰত্যক্ষ শাসন)।

৯। 'ভাৰত চৰকাৰ আইন' কোনে কেতিয়া কি উদ্দেশ্য়ত প্ৰণয়ন কৰিছিল ?

উত্তৰঃ- ব্ৰিটিছ সংসদে ১৮৫৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২ আগষ্ট তাৰিখে 'ভাৰত চৰকাৰ আইন' প্ৰণয়ন কৰিছিল। চিপাহী বিদ্ৰোহৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ অন্ত পেলাই এই আইনে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক পোনপটীয়াকৈ ভাৰত শাসন কৰাৰ ক্ষমতা দিছিল।

১০। 'ভাৰতীয় পৰিষদ আইন' কেতিয়া আৰু কি উদ্দেশ্য়ত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল ?

উত্তৰঃ- ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰিটিছ সংসদে 'ভাৰতীয় পৰিষদ আইন' প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই আইনখনৰ উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় প্ৰশাসনত শিক্ষিত ভাৰতীয়ক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি তেওঁলোকৰ মতামত গ্ৰহণ কৰা আৰু আইন প্ৰণয়নত ভাৰতীয় প্ৰতিনিধিত্ব আৰম্ভ কৰা।

চমু / দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন

১। ইংৰাজে ভাৰতৰ লগত বাণিজ্য় চুক্তি কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টা কেতিয়া সম্পূৰ্ণ হৈছিল, তাৰ পদক্ষেপসমূহ সংক্ষেপে লিখা।

উত্তৰঃ- ১৬০৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম জেমছে ভাৰতৰ সৈতে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে কেপ্টেইন উইলিয়াম হকিন্স নামৰ এজন ব্ৰিটিছ সদাগৰৰ যোগেদি মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰলৈ এখন আবেদন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছিল। হকিন্সে তাপ্তী নদীৰ মোহনাৰে চুৰাট বন্দৰত উপস্থিত হৈছিল।

কেপ্টেইন হকিন্সে প্ৰায় দুই বছৰকাল মোগল সাম্ৰাজ্যত থাকি সম্ৰাটৰ পৰা বেহা-বেপাৰৰ কিছু সা-সুবিধা আদায়ৰ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু কেপ্টেইন হকিন্সে আগবঢ়োৱা বাণিজ্য চুক্তিৰ আবেদন সম্ৰাট জাহাংগীৰে নামঞ্জুৰ কৰিছিল। ১৬১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম জেমছে ছাৰ টমাছ ৰ' নামৰ আন এজন ইংৰাজক পুনৰ জাহাংগীৰৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। টমাছ ৰ'ৱে কোনোধৰণৰ বাণিজ্যিক চুক্তি কৰিব পৰা নাছিল যদিও সম্ৰাট জাহাংগীৰে ইংৰাজ সদাগৰসকলক চুৰাটত বাণিজ্যিক কুঠি স্থাপনৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল।

১৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত জন ছাৰমানৰ নেতৃত্বত ইংৰাজ লোকৰ এটা সঁজাতী দলে মোগল সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰক সাক্ষাৎ কৰি পুনৰ বাণিজ্যিক চুক্তিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। সেই সময়ত সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰ কঠিন ৰোগত ভুগি আছিল। ৰোগাক্ৰান্ত সম্ৰাট ফাৰুখছিয়াৰক সঁজাতী দলটোৰ চিকিৎসক ডাঃ হেমিলটনে চিকিৎসা আগবঢ়াই তেওঁৰ ব্যাধি নিৰাময় কৰিছিল। এই সুযোগতে সম্ৰাটৰ পৰা ইংৰাজ সদাগৰসকলে তিনিখন ফৰমান আদায় কৰে আৰু ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত নিৰ্বিঘ্নে বেহা-বেপাৰ কৰাৰ ৰাজকীয় অনুমতি লাভ কৰে। ইয়াৰ লগতে ভাৰতৰ মাটিত কোম্পানিয়ে নিজৰ ভৱিষ্যৎ সুদৃঢ় কৰাৰ ফালে অগ্ৰসৰ হৈছিল।

২। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিয়ে কেনেকৈ ভাৰতৰ তিনিটা মূল স্থানত বাণিজ্য় কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল তাৰ তিনিটা মূল কৌশল সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰঃ- ১৬১১ খ্ৰীষ্টাব্দত গোলকুণ্ডা ৰাজ্যৰ চুলতানৰ পৰা অনুমতি লৈ কোম্পানিয়ে মছলিপট্টমত এটা বাণিজ্য কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। ১৬৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দত কোম্পানিয়ে আৰ্মাগাঁৱত দ্বিতীয়টো বাণিজ্য কেন্দ্ৰ মুকলি কৰিছিল। ১৬৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত চন্দ্ৰগিৰিৰ ৰজাৰ লগত চুক্তি কৰি মাদ্ৰাজৰ কাষৰীয়া ঠাই এটুকুৰালৈ আৰ্মাগাঁৱৰ বাণিজ্য কেন্দ্ৰটো তুলি নি এই কেন্দ্ৰটোৰ নতুন নাম দিয়া হৈছিল ফৰ্ট ছেইণ্ট জৰ্জ।

১৬৬১ খ্ৰীষ্টাব্দত ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছে পৰ্তুগীজ ৰাজকন্যা কেথৰিনক বিয়া কৰাই যৌতুক হিচাপে বোম্বাই চহৰ লাভ কৰিছিল। ৰজা চাৰ্লছে ১৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত পঞ্চাশ হেজাৰ পাউণ্ড ঋণৰ বিনিময়ত বোম্বাই ইংৰাজ কোম্পানীক হস্তান্তৰ কৰিছিল। তেতিয়াৰ পৰা বোম্বাই কোম্পানীৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়ত পৰিণত হৈছিল।

১৬৯০ খ্ৰীষ্টাব্দত জন চাৰ্ণক নামৰ কোম্পানীৰ এজন বিষয়াই বংগৰ নবাবৰ লগত কৰা এখন চুক্তিৰ যোগেদি বছৰি তিনি হাজাৰ টকাৰ খাজনাৰ বিনিময়ত কালীঘাট (কলিকতা), সূতানুটি, আৰু গোবিন্দপুৰ নামৰ তিনিখন গাঁৱৰ জমিদাৰী স্বত্ব কোম্পানিয়ে লাভ কৰি ইয়াত এটা বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰিছিল। এই তিনিখন গাঁৱৰ সমষ্টিয়েই পিছলৈ কলিকতা নগৰলৈ পৰিণত হয়। ইংলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় উইলিয়ামৰ সন্মানাৰ্থে কলিকতা বাণিজ্য কেন্দ্ৰটোৰ নাম 'ফৰ্ট উইলিয়াম' ৰখা হয়।

৩। ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ সুগম কৰি তোলা ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য় ব্য়ক্তিজন কোন? তেওঁ কি কি কৌশলেৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য়ৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰিছিল চাৰিটা যুক্তিৰে লিখা।

উত্তৰঃ- ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ সুগম কৰি তোলা ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিজন হ'ল ৰবাৰ্ট ক্লাইভ। তেওঁ ১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দত পলাশীৰ যুদ্ধত বংগ, বিহাৰ আৰু উৰিষ্যাৰ নবাব ছিৰাজ উদ্দৌলাক পৰাস্ত কৰি ভাৰতত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰে।

তেওঁ কি কি কৌশলেৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ লাইখুঁটা স্থাপন কৰিছিল তলত চাৰিটা যুক্তিৰে দিয়া হ'লঃ
ক) ৰবাৰ্ট ক্লাইবে নিজৰ কোম্পানীৰ স্বাৰ্থত আনবোৰ বিদেশী ইউৰোপীয়ান কোম্পানী (বিশেষকৈ ফৰাচী)ক ভাৰতৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰাৰ আঁচনি লৈছিল।
খ) তেওঁ যুদ্ধ নতুবা মিত্ৰতাৰ মাধ্যমৰে দেশীয় ৰজাসকলক কোম্পানীৰ ফলীয়া কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। তেওঁ কূটনীতিৰ জৰিয়তে বহু স্থানীয় শাসকক নিজৰ পক্ষত লৈছিল।
গ) পলাশীৰ যুদ্ধত তেওঁ নবাব ছিৰাজ উদ্দৌলাৰ সেনাপতি মীৰ জাফৰৰ সৈতে ষড়যন্ত্ৰ কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰ মাধ্যমেৰে যুদ্ধত জয়লাভ কৰে।
ঘ) তেওঁ বংগৰ নবাবৰ পৰা বিপুল ধনসম্পত্তি আৰু বাণিজ্যিক সুবিধা আদায় কৰি কোম্পানীৰ আৰ্থিক ভিত্তি সুদৃঢ় কৰে।

৪। চিপাহী বিদ্ৰোহ সৃষ্টিৰ কাৰণবোৰ লিখা।

উত্তৰঃ- চিপাহী বিদ্ৰোহ সৃষ্টিৰ কাৰণবোৰ তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ
ৰাজনৈতিক কাৰণঃ লৰ্ড ডেলহাউছীৰ স্বত্ববিলোপ নীতিৰ বাবে বহু দেশীয় ৰাজ্য ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। নানা ছাহেব, ঝাঁসীৰ লক্ষ্মীবাঈ আদিৰ ৰাজ্য কেড়ে নিয়া হয়।
অৰ্থনৈতিক কাৰণঃ ব্ৰিটিছ শাসনে ভাৰতীয় কাৰিকৰ শিল্প ধ্বংস কৰে, কৃষকৰ ওপৰত অত্যাধিক কৰ আৰোপ কৰে, আৰু ভূমি ৰাজস্ব নীতিৰ জৰিয়তে কৃষকক শোষণ কৰে।
সামাজিক কাৰণঃ ব্ৰিটিছসকলে সতীদাহ নিষিদ্ধ, বিধৱা পুনৰ্বিবাহ আইন প্ৰৱৰ্তন আদি সামাজিক সংস্কাৰ আনে যাক ৰক্ষণশীল ভাৰতীয়সকলে ধৰ্মত হস্তক্ষেপ বুলি গণ্য কৰে।
সামৰিক কাৰণঃ এনফিল্ড ৰাইফলৰ কাৰ্টিজত গৰু আৰু গাহৰিৰ চৰ্বী ব্যৱহাৰ কৰা বাবে হিন্দু আৰু মুছলিম চিপাহীসকল ক্ষুব্ধ হয়। তেওঁলোকে এই কাৰ্টিজ দাঁতেৰে কামুৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত সামৰিক বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়।
ধৰ্মীয় কাৰণঃ ব্ৰিটিছসকলে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰাত ভাৰতীয়সকলৰ মনত আশংকা জন্মে।

৫। চিপাহী বিদ্ৰোহৰ চাৰিটা উল্লেখযোগ্য় ফলাফল উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ- চিপাহী বিদ্ৰোহৰ চাৰিটা উল্লেখযোগ্য ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-
১) এই বিদ্ৰোহৰ ফলত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ অন্ত পৰে। ১৮৫৮ চনৰ 'ভাৰত চৰকাৰ আইন'ৰ দ্বাৰা ভাৰতৰ শাসনভাৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ হাতলৈ যায়।
২) বিদ্ৰোহৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে দেশীয় ৰাজ্যবোৰৰ প্ৰতি উদাৰ নীতি গ্ৰহণ কৰে আৰু স্বত্ববিলোপ নীতি বাতিল কৰে।
৩) সামৰিক পুনৰ্গঠন কৰা হয়। ইউৰোপীয় সৈন্যৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰি আৰু ভাৰতীয় সৈন্যক বিভিন্ন গোটত বিভক্ত কৰি ১৮৫৭ৰ পুনৰাবৃত্তি ৰোধ কৰা হয়।
৪) বিদ্ৰোহৰ পিছত ভাৰতীয় সমাজত জাতীয়তাবাদী চেতনাৰ উন্মেষ ঘটে। এই বিদ্ৰোহক পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰথম স্বাধীনতা সংগ্ৰাম বুলি অভিহিত কৰা হয়।

৬। 'ভাৰত চৰকাৰ আইন'ৰ জৰিয়তে হোৱা চাৰিটা প্ৰশাসনীয় পৰিৱৰ্তন উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ- 'ভাৰত চৰকাৰ আইন' (১৮৫৮)ৰ জৰিয়তে হোৱা চাৰিটা প্ৰশাসনীয় পৰিৱৰ্তন তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-
১) ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ অৱসান ঘটাই ভাৰতৰ শাসনভাৰ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ হাতত ন্যস্ত কৰা হয়।
২) ভাৰত শাসনৰ বাবে ব্ৰিটিছ মন্ত্ৰীসভাত 'ভাৰত সচিব' পদ সৃষ্টি কৰা হয়। তেওঁ ভাৰত সংক্ৰান্তীয় সকলো বিষয় ব্ৰিটিছ সংসদত উপস্থাপন কৰিব লাগিছিল।
৩) ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলক 'ভাইচৰয়' (ৰাজপ্ৰতিনিধি) উপাধি দিয়া হয়। তেওঁ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে ভাৰত শাসন কৰিছিল।
৪) কোম্পানীৰ সঞ্চালক সভা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ পৰিষদ বিলুপ্ত কৰা হয়। ভাৰত সচিবক সহায়তা কৰিবলৈ ১৫ জনীয়া এটা পৰিষদ গঠন কৰা হয়।

৭। লৰ্ড কেনিঙৰ দুটা প্ৰধান সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ- লৰ্ড কেনিঙ (১৮৫৬-১৮৬২) আছিল ভাৰতৰ প্ৰথম ভাইচৰয়। তেওঁৰ দুটা প্ৰধান সংস্কাৰ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-
১) ১৮৫৭ চনৰ চিপাহী বিদ্ৰোহৰ পিছত তেওঁ শান্তি পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু বিদ্ৰোহীসকলৰ প্ৰতি সদয় ব্যৱহাৰ কৰি আইন-শৃংখলা পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। এলাহাবাদৰ দৰবাৰত মহাৰাণীৰ ঘোষণা পঢ়ি শুনায়।
২) তেওঁ 'উডৰ শিক্ষা সংস্কাৰ আঁচনি' প্ৰৱৰ্তন কৰি প্ৰদেশসমূহত শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰতত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ বিস্তাৰ ঘটে।
৩) তেওঁ কলিকতা, বোম্বাই আৰু মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে (১৮৫৭)।

৮। ভাৰতীয় পৰিষদ আইনৰ দুটা গুণ আৰু দুটা দোষ লিখা।

উত্তৰঃ- ভাৰতীয় পৰিষদ আইন (১৮৬১)ৰ দুটা গুণঃ
১) এই আইনৰ দ্বাৰা ভাৰতীয় প্ৰশাসনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেশীয় প্ৰতিনিধিৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ সূচনা হয়। ভাইচৰয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদত তিনি জন ভাৰতীয় সদস্যক মনোনীত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
২) এই আইনে কেন্দ্ৰীয় আৰু প্ৰাদেশিক পৰ্যায়ত বিধান পৰিষদ গঠন কৰি আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয়সকলৰ মতামত গ্ৰহণৰ পথ মুকলি কৰে।

ভাৰতীয় পৰিষদ আইনৰ দুটা দোষঃ
১) পৰিষদৰ সদস্যসকল আছিল কেৱল মনোনীত, নিৰ্বাচিত নহয়। তেওঁলোকৰ কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা আছিল, চূড়ান্ত সিদ্ধান্তৰ ক্ষমতা নাছিল।
২) গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলৰ হাতত অধ্যাদেশ জাৰি কৰাৰ ক্ষমতা দিয়া হৈছিল, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ পৰিষদৰ সৈতে কোনো পৰামৰ্শ নকৰাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰিছিল।

৯। ইংৰাজৰ সময়ত স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ জৰিয়তে হোৱা পৰিৱৰ্তনসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ- ভাইচৰয় লৰ্ড ৰিপনক ভাৰতত স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসনৰ জনক বুলি কোৱা হয়। তেওঁ ১৮৮২ চনত ঐতিহাসিক প্ৰস্তাৱৰ জৰিয়তে স্থানীয় স্বায়ত্ত শাসন ব্যৱস্থাৰ সূচনা কৰে।

তেওঁৰ সংস্কাৰসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ আছিল:
গ্ৰামাঞ্চলত জিলা আৰু মহকুমা পৰ্যায়ত 'লোকেল ব'ৰ্ড' গঠন কৰা হয়। এই ব'ৰ্ডসমূহৰ অধিকাংশ সদস্য নিৰ্বাচিত হোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। অসমত মহকুমা পৰ্যায়ত লোকেল ব'ৰ্ড গঠন হৈছিল।
নগৰাঞ্চলত নগৰপালিকা আৰু পৌৰসভা গঠন কৰি স্থানীয় প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। এই সংস্থাসমূহক শিক্ষা, স্বাস্থ্য, পথ নিৰ্মাণ, পানী যোগান আদি স্থানীয় পৰিষেবা প্ৰদানৰ দায়িত্ব দিয়া হয়।
লৰ্ড ৰিপনৰ উদ্দেশ্য আছিল প্ৰশাসনিক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰা, স্থানীয় লোকসকলক প্ৰশাসনৰ লগত জড়িত কৰি ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰা, আৰু আৰ্থিক দায়িত্ব স্থানীয় সংস্থাসমূহৰ হাতত অৰ্পণ কৰা।

তেওঁৰ এই সংস্কাৰসমূহ পিছলৈ ভাৰতীয় স্বায়ত্ত শাসন আন্দোলনৰ ভিত্তি স্থাপন কৰে।

১০। অসামৰিক সেৱাত কেনেকৈ ভাৰতীয়সকল অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল? এই সেৱাৰ বিকাশ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ- ১৮৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চনদ আইনে ভাৰতীয় লোকক শাসনৰ উচ্চ পদবীত নিযুক্তি দিয়াৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰিছিল। ১৮৫৩ চনৰ চনদ আইনে প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে লোকসেৱাত নিয়োগৰ ব্যৱস্থা কৰে, যদিও পৰীক্ষা অকল ইংলেণ্ডত অনুষ্ঠিত হোৱাত ভাৰতীয়সকলৰ অংশগ্ৰহণ কঠিন হৈ পৰে।

১৮৬৪ চনত সত্যেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে ইণ্ডিয়ান চিভিল ছাৰ্ভিছ (আই চি এছ) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ প্ৰথম ভাৰতীয় হিচাপে এই সেৱাত যোগদান কৰে।

লৰ্ড লিটনৰ কাৰ্যকালত ভাৰতীয়সকলৰ বাবে লোকসেৱাৰ প্ৰৱেশ অধিক কঠিন কৰি তোলা হয়। তেওঁ পৰীক্ষাৰ সৰ্বোচ্চ বয়স ২১ৰ পৰা ১৯ বছৰলৈ হ্ৰাস কৰে, যাৰ ফলত ভাৰতীয়সকলৰ অংশগ্ৰহণ প্ৰায় অসম্ভৱ হৈ পৰে।

সুরেন্দ্ৰনাথ বন্দোপাধ্যায় আৰু আনন্দমোহন বসুৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয়সকলে এই বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন গঢ়ি তোলে। ফলত ১৮৯২ চনত পৰীক্ষাৰ বয়স পুনৰ ২২ বছৰ কৰা হয়।

১৯২৩ চনত লী আয়োগৰ প্ৰস্তাৱ মৰ্মে ভাৰতীয় লোকসেৱা আয়োগ গঠন কৰা হয়। এই আয়োগে ভাৰতত থাকি লোকসেৱাৰ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে।

১১। ব্ৰিটিছ অধীন ভাৰত আৰু স্বাধীন ভাৰতৰ অসামৰিক লোকসেৱা সম্পৰ্কে তিনিটা পাৰ্থক্য় উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ- ব্ৰিটিছ অধীন ভাৰত আৰু স্বাধীন ভাৰতৰ অসামৰিক লোকসেৱা সম্পৰ্কে তিনিটা পাৰ্থক্য তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-
১/ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত স্থানঃ ব্ৰিটিছ শাসনকালত লোকসেৱাৰ পৰীক্ষা অকল ইংলেণ্ডৰ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত হৈছিল, যাৰ ফলত ভাৰতীয়সকলৰ অংশগ্ৰহণ কঠিন আছিল। স্বাধীন ভাৰতত এই পৰীক্ষা ভাৰততে অনুষ্ঠিত হয়।
২/ নিযুক্তিৰ ভিত্তিঃ ব্ৰিটিছ যুগত ভাৰতীয় লোকসেৱাৰ উচ্চ পদবীত ইংৰাজ ব্যক্তিৰ আধিপত্য আছিল আৰু ভাৰতীয়সকলৰ বাবে সংৰক্ষিত আসনৰ ব্যৱস্থা আছিল। স্বাধীন ভাৰতত যোগ্যতা আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত সকলোৰে বাবে সমান সুযোগ আছে।
৩/ আয়োগ গঠনঃ ব্ৰিটিছ শাসনকালত ভাৰতত কোনো স্থায়ী লোকসেৱা আয়োগ নাছিল। স্বাধীন ভাৰতত সৰ্বভাৰতীয় লোকসেৱা আয়োগ (UPSC) আৰু ৰাজ্যিক লোকসেৱা আয়োগ (SPSC) গঠন কৰা হৈছে, যিয়ে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাৰ লগতে নিযুক্তিৰ ব্যৱস্থা কৰে।