Lesson 10: ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল

অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ

১. একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা থকা এখন দেশৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ চীন হ'ল একদলীয় শাসন ব্যৱস্থা থকা এখন দেশ।

২. আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থকা দলীয় ব্যৱস্থাটো কি ?

উত্তৰঃ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থকা দলীয় ব্যৱস্থাটো হ'ল - দ্বিদলীয়।

৩. ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা ।

উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য হ'ল-

• ১) সংগঠন
• ২) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি।

৪. ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্ৰধান কাৰ্য উল্লেখ কৰা ।

উত্তৰঃ জনমত গঠন কৰা ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্ৰধান কাৰ্য।

৫. অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম লিখা ।

উত্তৰঃ অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম হ'ল- অসম গণ পৰিষদ।

৬. ঝাৰখণ্ডত মুখ্য আঞ্চলিক দলটো কি ?

উত্তৰঃ ঝাৰখণ্ডৰ মুখ্য আঞ্চলিক দলটো হ'ল- ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা।

৭. ইউ পি এ (UPA) ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ লিখা ।

উত্তৰঃ ইউ পি এ (UPA) ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ হ'ল - United Progressive Alliance ।

৮. ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দল কোনটো ?

উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দলটো হ'ল- ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (১৮৮৫ চনত গঠিত)।

৯. কাৰ নেতৃত্বত 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' গঠন হৈছিল ?

উত্তৰঃ সুরেন্দ্ৰনাথ বেনাৰ্জীৰ নেতৃত্বত 'দি ইণ্ডিয়ান এছ'চিয়েচন' গঠন হৈছিল।

১০. ভাৰতৰ জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল ?

উত্তৰঃ ভাৰতৰ জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল উমেশ চন্দ্ৰ বেনাৰ্জী (উইলিয়াম চাংগাৰণ বেনাৰ্জী)।

চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ

১. ভাৰতবৰ্ষৰ দলীয় ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি ?

উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ দলীয় ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যবোৰ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-

• ক) সংগঠন,
• খ) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি,
• গ) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা,
• ঘ) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান।

২. গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ বাবে কোন দলীয় ব্যৱস্থা বিশেষভাৱে উপযোগী ?

উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনৰ বাবে দ্বিদলীয় আৰু বহুদলীয় দুয়োটা ব্যৱস্থাই উপযোগী। দ্বিদলীয় ব্যৱস্থাই স্থিৰতা প্ৰদান কৰে, আনহাতে ভাৰতৰ দৰে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশত বহুদলীয় ব্যৱস্থাই বিভিন্ন জনগোষ্ঠী, ভাষা আৰু অঞ্চলৰ প্ৰতিনিধিত্ব নিশ্চিত কৰে, যিটো গভীৰ গণতন্ত্ৰৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।

৩. ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য চাৰিটা উল্লেখ কৰা ।

উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য চাৰিটা হ'ল-

• ক) সংগঠন
• খ) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি
• গ) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা
• ঘ) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান

৪. পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম হ'ল-

• ডি. এম. কে. (তামিলনাডু)
• এ. আই. ডি. এম. কে. (তামিলনাডু)
• আকালি দল (পাঞ্জাৱ)
• তেলেগু দেশম (অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ)
• শিৱসেনা (মহাৰাষ্ট্ৰ)

৫. মৰ্চা চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা ?

উত্তৰঃ যেতিয়া কোনো এটা বিশেষ ৰাজনৈতিক দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ অপাৰগ হয়, তেতিয়া কেইবাটাও ৰাজনৈতিক দল একগোট হৈ চৰকাৰ গঠন কৰে। এনে চৰকাৰক মৰ্চা বা সংযুক্ত চৰকাৰ বোলা হয়।

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ

১. সংযুক্ত চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা ? সংযুক্ত চৰকাৰ কি পৰিস্থিতিত গঠিত হয়?

উত্তৰঃ যেতিয়া কোনো এটা বিশেষ ৰাজনৈতিক দলে একক সংখ্যা গৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ অপাৰগ হয়, তেতিয়া কেইবাটাও ৰাজনৈতিক দল একগোট হৈ চৰকাৰ গঠন কৰে। এনে চৰকাৰক সংযুক্ত চৰকাৰ বোলে। সংযুক্ত চৰকাৰত যোগ দিয়া দল বিলাকৰ আদৰ্শ ভিন্ন হ'লেও ক্ষমতা দখলৰ স্বাৰ্থত এই দল বিলাকে নিজা স্বাৰ্থ আৰু আদৰ্শ মোকাবিলা কৰি উমৈহতীয়া লক্ষ্য বান্ধি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ জোঁট বন্ধনত আৱদ্ধ হয়। এনেদৰে সংযুক্ত চৰকাৰ গঠন হয়।

২. সংযুক্ত অথবা মৰ্চা চৰকাৰৰ দুটা গুণ আৰু দুটা দোষ আলোচনা কৰা?

উত্তৰঃ সংযুক্ত অথবা মৰ্চা চৰকাৰৰ দুটা গুণ তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ

• ১) ৰাজনৈতিক স্থিৰতা ৰক্ষাঃ কোনো নিৰ্দলিত নিৰ্বাচনৰ পিছত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাথাকিলেও সংযুক্ত চৰকাৰ গঠন কৰি দেশত ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু শাসনব্যৱস্থা অব্যাহত ৰাখিব পৰা যায়।
• ২) সৰ্বসম্মতিৰ ৰাজনীতি (Consensus Politics): সংযুক্ত চৰকাৰে বিভিন্ন দলক একত্ৰিত কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্তসমূহ সৰ্বসম্মতিৰে ল'বলৈ বাধ্য কৰে, যাৰ ফলত জাতীয় ঐক্য আৰু সামাজিক সংহতি বৃদ্ধি পায়।

সংযুক্ত অথবা মৰ্চা চৰকাৰৰ দুটা দোষ তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ

• ১) ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা আৰু দুৰ্বল চৰকাৰঃ মৰ্চা চৰকাৰ সাধাৰণতে দুৰ্বল হয়। অংশগ্ৰহণকাৰী দলসমূহৰ মাজত মতানৈক্যৰ ফলত চৰকাৰ যিকোনো সময়তে ভাঙি যোৱাৰ আশংকা থাকে আৰু শাসনত দৃঢ়তাৰ অভাৱ হয়।
• ২) নীতি নিৰ্ধাৰণত জটিলতা আৰু পলমঃ ভিন্নমতপোষী দলক সন্তুষ্ট ৰাখি দীৰ্ঘম্যাদী আঁচনি গ্ৰহণ আৰু কাৰ্যকৰী কৰাত সময় লয় আৰু প্ৰায়ে আপোচৰ বশৱৰ্তী হৈ দুর্বল নীতি গ্ৰহণ কৰিব লগা হয়।

৩. গণতন্ত্ৰত বিৰোধী ৰাজনৈতিক দলৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা ।

উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ এখনত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। শক্তিশালী বিৰোধী দল অবিহনে এখন গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰই প্ৰকৃত সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰাৰ লগতে জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিব নোৱাৰে।

এখন গণতান্ত্ৰিক দেশত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ

• ১) শাসক দলৰ বিৰুদ্ধে জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থ আৰু সংবিধানৰ পবিত্ৰতা ৰক্ষাৰ বাবে সতৰ্ক প্ৰহৰীৰ দৰে কাম কৰা।
• ২) চৰকাৰৰ ত্ৰুটি-বিচ্যুতি আৰু দুৰ্নীতি সংসদৰ মজিয়াত উত্থাপন কৰা।
• ৩) চৰকাৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ গঠনমূলক সমালোচনা কৰা আৰু বিকল্প পৰামৰ্শ দিয়া।
• ৪) জনসাধাৰণৰ অভাৱ-অভিযোগ সংসদত দাঙি ধৰা।
• ৫) চৰকাৰৰ বিকল্প হিচাপে জনতাৰ সন্মুখত নিজকে উপস্থাপন কৰি ৰখা।
• ৬) জনমত গঠন কৰা আৰু ৰাজনৈতিক সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।
• ৭) চৰকাৰক জবাবদিহি আৰু স্বচ্ছ হ'বলৈ বাধ্য কৰা।

৪. আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণ কেইটা আলোচনা কৰা ।

উত্তৰঃ আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্মৰ মূল কাৰণসমূহ হৈছে-

• ক) সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক দলসমূহে আঞ্চলিক সমস্যা আৰু আকাংক্ষাক অৱহেলা কৰা।
• খ) ভাষিক, ধৰ্মীয়, জাতিগত, আৰু সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্য আৰু আঞ্চলিক পৰিচয়ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লোৱা আঞ্চলিকতাবাদ।
• গ) সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহৰ মাজত থকা নিৰাপত্তাহীনতা আৰু স্বকীয় পৰিচয় ৰক্ষাৰ প্ৰয়াস।
• ঘ) ৰাষ্ট্ৰীয় দলসমূহৰ আভ্যন্তৰীণ দুর্বলতা আৰু ৰাজ্যিক স্তৰত শক্তিশালী নেতৃত্বৰ অভাৱ।
• ঙ) কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অধিক কেন্দ্ৰীকৰণৰ প্ৰৱণতা আৰু ৰাজ্যিক সম্পদৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপনৰ চেষ্টাৰ প্ৰতি প্ৰতিক্ৰিয়া।

৫. গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে লিখা ।

উত্তৰঃ গণতন্ত্ৰ আৰু ৰাজনৈতিক দল পৰস্পৰৰ পৰিপূৰক। ৰাজনৈতিক দল অবিহনে আধুনিক গণতন্ত্ৰৰ কল্পনা কৰা অসম্ভৱ। ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰয়োজনীয়তা তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-

• জনমত গঠনঃ দলসমূহে বিভিন্ন ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক বিষয়ত জনমত গঠন কৰে আৰু সংগঠিত কৰে।
• সংযোগ স্থাপনঃ ৰাজনৈতিক দলে চৰকাৰ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত এটা সেতু হিচাপে কাম কৰে, জনতাৰ দাবী-দাওৱা চৰকাৰৰ ওচৰত প্ৰেৰণ কৰে আৰু চৰকাৰৰ নীতি জনতাৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰে।
• প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচনঃ দলসমূহে নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থী মনোনীত কৰে, যাৰ ফলত নিৰ্বাচন সুশৃংখল আৰু সাৰ্থক হৈ উঠে।
• চৰকাৰ গঠনঃ নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰি দলসমূহে চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু শাসন কাৰ্য পৰিচালনা কৰে।
• ৰাজনৈতিক শিক্ষাঃ দলসমূহে সভা-সমিতি, শোভাযাত্ৰা আদিৰ জৰিয়তে জনসাধাৰণক ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰে আৰু সজাগতা বৃদ্ধি কৰে।
• বিৰোধীৰ ভূমিকাঃ যিবোৰ দল চৰকাৰত নাথাকে, তেওঁলোকে বিৰোধী হিচাপে চৰকাৰৰ কাম-কাজ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু জনস্বার্থ ৰক্ষা কৰে।

৬. ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্য আৰু কাৰ্যাৱলী উল্লেখ কৰা ।

উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্য হ'লঃ

• ক) সংগঠন,
• খ) নীতি-আদৰ্শ আৰু আঁচনি,
• গ) ক্ষমতা দখলৰ বাবে আকাংক্ষা,
• ঘ) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান।

ৰাজনৈতিক দলৰ কাৰ্যাৱলী তলত উল্লেখ কৰা হ'লঃ

• ক) নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচন কৰা।
• খ) চৰকাৰ গঠন কৰা অথবা বিৰোধীৰ ভূমিকা পালন কৰা।
• গ) জনমত গঠন আৰু সংগঠিত কৰা।
• ঘ) ৰাজনৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰি জনগণক ৰাজনৈতিকভাৱে সজাগ কৰি তোলা।
• ঙ) বিভিন্ন চৰকাৰী নীতি আৰু কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰা বা তাৰ সমালোচনা কৰা।
• চ) চৰকাৰ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত যোগাযোগৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰা।

৭. সংযুক্ত চৰকাৰৰ ব্যৱস্থাটোৱে বৰ্তমান সময়ত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ কাৰণ কেইটা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ সংযুক্ত চৰকাৰৰ ব্যৱস্থাটোৱে বৰ্তমান সময়ত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ অন্তৰালত থকা কাৰণ কেইটা হৈছে-

• ১) ৰাজনৈতিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু জাতীয় দলসমূহৰ শক্তি হ্ৰাস পোৱা।
• ২) আঞ্চলিক দলসমূহৰ শক্তি আৰু প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পোৱা।
• ৩) একক দলে স্পষ্ট সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হোৱা (নিৰ্দলিত লোকসভা/বিধানসভা বৃদ্ধি)।
• ৪) ব্যয়বহুল পুনৰ্নিৰ্বাচনৰ পৰিৱৰ্তে অস্থায়ী চুক্তিৰে চৰকাৰ গঠন কৰা আৰ্থিকভাৱে লাভজনক বুলি বিবেচিত হোৱা।
• ৫) ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্ব নিশ্চিত কৰা, যিটো বহুসাংস্কৃতিক গণতন্ত্ৰৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।