উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ সংৰক্ষণ

অধ্যায় – ৭

TEXTUAL QUESTIONS AND ANSWERS

১। খালী ঠাই পূৰ্ণ কৰা :

উত্তৰঃ
(ক) প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থানত প্ৰাণীবোৰক সংৰক্ষণ কৰা স্থানক অভয়াৰণ্য বোলে।
(খ) কেৱল এটা সুনিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত পোৱা প্ৰজাতিক থলুৱা প্ৰজাতি বোলা হয়।
(গ) পৰিভ্ৰমী চৰাইবোৰ জলবায়ু পৰিবৰ্তনৰ বাবে বহুত দূৰলৈ উৰি যায়।

২। তলত দিয়া বোৰৰ পাৰ্থক্য লিখা।

(ক) অভয়াৰণ্য আৰু সংৰক্ষিত জীৱ মণ্ডল।

উত্তৰঃ অভয়াৰণ্য হ'ল প্ৰাণীসমূহ আৰু সিহঁতৰ আৱাসস্থানক কোনো ধৰণৰ ক্ষতি নোহোৱাকৈ সংৰক্ষণ কৰা অঞ্চল। আনহাতে সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডল হৈছে বন্যপ্ৰাণী, উদ্ভিদ আৰু অণুজীৱসমূহ সুৰক্ষিত কৰা আৰু তাত বাস কৰা জনজাতীয় লোকৰ ঐতিহ্যময় জীৱনৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ দিয়া বৃহৎ অঞ্চল।

(খ) চিৰিয়াখানা আৰু অভয়াৰণ্য।

উত্তৰঃ চিৰিয়াখানাত প্ৰাণীসমূহক কৃত্ৰিমভাৱে সিহঁতৰ স্বাভাৱিক আৱাসস্থানৰ পৰিৱৰ্তে সীমিত পৰিসৰত দৰ্শনৰ বাবে ৰখা হয়। অভয়াৰণ্যত প্ৰাণীসমূহ আৰু সিহঁতৰ প্ৰাকৃতিক আৱাসস্থানক কোনো ধৰণৰ ক্ষতি নোহোৱাকৈ সংৰক্ষণ কৰা হয়।

(গ) লুপ্ত প্ৰায় আৰু বিলুপ্ত প্ৰজাতি।

উত্তৰঃ লুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি হ'ল যিবোৰ জীৱৰ সংখ্যা কমি গৈ এসময়ত লুপ্ত হ'ব পৰা স্তৰ পায়গৈ। যেনে – সোণালী বান্দৰ, বনৰৌ, গঁড় ইত্যাদি। বিলুপ্ত প্ৰজাতি হ'ল যিবোৰ জীৱ ইতিমধ্যে পৃথিৱীৰ পৰা বিলুপ্ত হৈ গৈছে। যেনে – ডাইন'চ'ৰ।

(ঘ) উদ্ভিদকুল আৰু প্ৰাণীকুল।

উত্তৰঃ উদ্ভিদকুল হ'ল একোটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত বাস কৰা উদ্ভিদবোৰ। যেনে – মানাহ সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডলৰ উদ্ভিদকুলসমূহ হৈছে শাল, চেগুণ, নাহৰ, আজাৰ, সোণাৰু, ইকৰা, খাগৰি ইত্যাদি। প্ৰাণীকুল হৈছে একোটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত বাস কৰা প্ৰাণীসমূহ। যেনে – মানাহ সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডলৰ প্ৰাণীকুলসমূহ হৈছে ঢেকীয়াপটীয়া বাঘ, নাহৰফুটুকী বাঘ, গঁড়, হাতী, বনৰীয়া ম'হ, নলগাহৰি, খাগৰিকটা শহা, সোণালী বান্দৰ, সোণালী মেকুৰী, দল হৰিণ, ধনেশ, ঈগল, ম'ৰাচৰাই ইত্যাদি।

৩। তলত দিয়াবোৰৰ ওপৰত নিৰ্বনকৰণৰ প্ৰভাৱসমূহ আলোচনা কৰা।

(ক) বন্যপ্ৰাণী

উত্তৰঃ নিৰ্বনকৰণৰ ফলত বন্যপ্ৰাণীসমূহৰ স্বাভাৱিক বাসস্থানৰ পৰিসৰ কমি যায়। সেইবাবে কিছুমান বন্য প্ৰাণী খাদ্য বা বাসস্থানৰ অভাৱত বিলুপ্তিৰ পথলৈ আগবাঢ়ে আৰু কিছুমান বন্য প্ৰাণী মানুহৰ আবাসস্থলীলৈ সোমাই আহুকালৰ সৃষ্টি কৰে।

(খ) পৰিবেশ

উত্তৰঃ নিৰ্বনকৰণে পৃথিৱীৰ উষ্ণতা আৰু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে। ই বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে। ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰো কমি যায়। যদি গছ কটা কাৰ্য অবিৰামভাৱে চলি থাকে তেতিয়া বৰষুণৰ পৰিমাণ আৰু মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পায়। তদুপৰি বানপানী, খৰাং আদি প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

(গ) গাওঁ (গ্ৰামাঞ্চল)

উত্তৰঃ গাওঁ অঞ্চলত নিৰ্বনকৰণৰ প্ৰভাৱ বেছিকৈ পৰে। নিৰ্বনকৰণে মাটিৰ পানী ধাৰণ ক্ষমতা হ্ৰাস কৰে। মাটিৰ পৃষ্ঠভাগৰ পৰা ভূতললৈ পানীৰ চলাচল (অন্তঃপৰিস্ৰাৱণ) হ্ৰাস কৰে। ইয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। মাটিৰ পুষ্টি উপাদান আৰু গাঁথনি সলনি হয়। ইয়াৰ ফলত কৃষিৰ উৎপাদন কমি যায়।

(ঘ) নগৰ (চহৰাঞ্চল)

উত্তৰঃ নগৰাঞ্চলত নিৰ্বনকৰণৰ ফলত উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়। মাটিৰ পৃষ্ঠভাগৰ পৰা ভূতললৈ পানীৰ চলাচল হ্ৰাস পায়। ইয়াৰ ফলত বৰষুণ বেছি হ'লে কৃত্ৰিম বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। গছ-গছনি কমি যোৱাৰ ফলত প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়।

(ঙ) পৃথিৱী

উত্তৰঃ নিৰ্বনকৰণৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ আৰু মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পায়। উদ্ভিদে সালোক সংশ্লেষণৰ বাবে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড ব্যৱহাৰ কৰে। কম সংখ্যক উদ্ভিদে কম পৰিমাণৰ কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত ইয়াৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি হয় আৰু গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।

(চ) উত্তৰ প্ৰজন্ম

উত্তৰঃ নিৰ্বনকৰণে উত্তৰ প্ৰজন্মৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব। অক্সিজেনৰ অভাৱ, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড বৃদ্ধি, গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি, মেৰু অঞ্চলৰ বৰফ গলা আৰু উপকূলীয় অঞ্চল প্লাবিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাব।

৪। কি হ'ব পাৰে যদি

(ক) আমি গছ কাটি থাকো।

উত্তৰঃ আমি গছ কাটি থকাৰ ফলত নিৰ্বনকৰণ বৃদ্ধি পায়। নিৰ্বনকৰণে পৃথিৱীৰ উষ্ণতা আৰু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰে। বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ স্তৰ বৃদ্ধি পায় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ কমি যায়। গছ-গছনি কমি গ'লে মাটিৰ পানী ধাৰণ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়, ফলত বানপানী আৰু খৰাং বৃদ্ধি পায়। প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্যত ব্যাঘাত ঘটে আৰু বহু প্ৰজাতি লুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে।

(খ) প্ৰাণীৰ বাসস্থান বাধাগ্ৰস্ত হয়।

উত্তৰঃ প্ৰাণীৰ বাসস্থান বাধাগ্ৰস্ত হ'লে সিহঁতৰ আৱাসস্থান সংকুচিত হয়। খাদ্য আৰু আশ্ৰয়ৰ অভাৱ দেখা যায়। ফলত বন্যপ্ৰাণী মানুহৰ বসতি অঞ্চললৈ প্ৰৱেশ কৰে আৰু মানুহ-প্ৰাণীৰ সংঘাত বৃদ্ধি পায়। কিছুমান প্ৰজাতি লুপ্তিৰ পথলৈ আগবাঢ়ে।

(গ) মাটিৰ উৰ্ধতম স্তৰ উন্মুক্ত হয়।

উত্তৰঃ মাটিৰ উৰ্ধতম স্তৰ উন্মুক্ত হ'লে ভূমিক্ষয় হয় আৰু তলৰ টান, শিলাময় স্তৰ উন্মুক্ত হয়। এই মাটিত জৈৱ পদাৰ্থ কম থাকে আৰু ই সাৰুৱা নহয়। ধীৰে ধীৰে এই সাৰুৱা ভূমি মৰুভূমিলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। ইয়াক মৰুভূমিকৰণ বোলে।

৫। চমু উত্তৰ দিয়া –

(ক) আমি কিয় জৈৱ বিভিন্নতা সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?

উত্তৰঃ জীৱসমূহ সৰু হ'লেও পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত সিহঁতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা থাকে। সিহঁতে খাদ্য শৃংখল আৰু খাদ্য জাল গঠনত অংশ লয়। এটা অঞ্চলত বাস কৰা উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু অণুজীৱবোৰ আৰু অজৈৱ উপাদানসমূহে মিলি পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ গঠন কৰে। সকলো ধৰণৰ জীৱৰ উপস্থিতি অপৰিহাৰ্য। সেইবাবে জৈৱ বিভিন্নতা সংৰক্ষণ কৰিব লাগে।

(খ) সংৰক্ষিত অৰণ্যবোৰো বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নিৰাপদ নহয়। কিয়?

উত্তৰঃ সংৰক্ষিত অৰণ্যসমূহতো অবৈধ বেদখল, চোৰাং চিকাৰ আৰু অৰণ্য ধ্বংস হয়। দুষ্প্ৰাপ্য বন্যপ্ৰাণীৰ নিধন আৰু চোৰাং বেহাৰ ফলত সিহঁত সম্পূৰ্ণ নিৰাপদ নহয়।

(গ) কিছুমান জনজাতীয় লোক অৰণ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কেনেদৰে?

উত্তৰঃ জনজাতীয় লোকসকল খাদ্য, ইন্ধন, বাসস্থান নিৰ্মাণ সামগ্ৰী, ঔষধি উদ্ভিদ আদি অৰণ্যৰ পৰা লাভ কৰে। তেওঁলোকে অৰণ্যৰ সম্পদৰ ওপৰত জীৱিকা নিৰ্ভৰ কৰে।

(ঘ) নিৰ্বনকৰণৰ কাৰণ আৰু পৰিণতি কি?

উত্তৰঃ নিৰ্বনকৰণৰ কাৰণসমূহ হ'ল কৃষিকাৰ্যৰ বাবে ভূমি আহৰণ, বাসস্থান আৰু উদ্যোগ স্থাপন, কাঠ আৰু আচবাব প্ৰস্তুতকৰণ। ইয়াৰ পৰিণতিস্বৰূপে উষ্ণতা বৃদ্ধি, প্ৰদূষণ বৃদ্ধি, বৰষুণ হ্ৰাস, মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস, বানপানী আৰু খৰাং বৃদ্ধি পায়।

(ঙ) 'ৰেড ডেটা বুক' কি?

উত্তৰঃ ৰেড ডেটা বুক হৈছে এখন সমল পুথি য'ত লুপ্তপ্ৰায় আৰু বিপন্ন প্ৰজাতিৰ তথ্য লিপিবদ্ধ থাকে।

(চ) প্ৰব্ৰজন বা পৰিভ্ৰমণ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ প্ৰব্ৰজন হৈছে প্ৰজাতিৰ নিজৰ আৱাসস্থানৰ পৰা আন আৱাসস্থানলৈ গতি কৰা পৰিঘটনা। খাদ্য, প্ৰজনন আৰু অনুকূল জলবায়ুৰ সন্ধানত এই গতি ঘটে।

৬। কাৰখানা আৰু বাসস্থানৰ বাঢ়ি অহা চাহিদা পূৰণ কৰাৰ বাবে গছবোৰ অবিৰতভাৱে কটা হয়। এনে ধৰণৰ প্ৰকল্পৰ বাবে গছ কটা বিবেচিত হয় নে? আলোচনা কৰা আৰু এটা চমুটোকা প্ৰস্তুত কৰা।

উত্তৰঃ বৰ্ধিত জনসংখ্যাৰ বাবে উন্নয়ন প্ৰয়োজনীয় হ'লেও অৰণ্য ধ্বংস কৰি উন্নয়ন কৰা উচিত নহয়। পতিত মাটিত প্ৰকল্প স্থাপন কৰা উচিত। গছ কাটিবলগা হ'লে বিকল্পভাৱে অধিক গছ ৰোপণ কৰিব লাগে যাতে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা হয়।

৭। তোমাৰ এলেকাৰ সেউজ সম্পদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে তুমি কেনেদৰে অৰিহণা যোগাবা?

উত্তৰঃ (ক) অপ্রয়োজনীয় গছ কটা বন্ধ কৰিবলৈ সচেতনতা সৃষ্টি কৰিম।
(খ) প্ৰতি বছৰে গছ ৰোপণ কৰিম আৰু যত্ন ল'ম।
(গ) প্লাষ্টিক ব্যৱহাৰ কমাম।
(ঘ) স্থানীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিম।

৮। নিৰ্বনকৰণে কিদৰে বৰষুণৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰে।

উত্তৰঃ গছ-গছনিয়ে বাষ্পোৎসৰ্গ (transpiration) প্ৰক্ৰিয়াৰে জলীয় বাষ্প বায়ুমণ্ডললৈ এৰি দিয়ে। এই জলীয় বাষ্প মেঘ গঠনত সহায় কৰে। নিৰ্বনকৰণৰ ফলত বাষ্পোৎসৰ্গ কমি যায়, ফলত মেঘ গঠন হ্ৰাস পায় আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ কমে। লগতে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড বৃদ্ধি হৈ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰে।

৯। তোমাৰ ৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ –

উত্তৰঃ (ক) কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(খ) মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(গ) নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(ঘ) ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
(ঙ) ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

১০। শব্দ সাঁথৰ সম্পূৰ্ণ কৰা।

উত্তৰঃ
তললৈ –
(ক) জৈৱ বিভিন্নতা
(খ) লুপ্তপ্ৰায়
(গ) উদ্ভিদকুল
পথালিকৈ –
(ঘ) উষ্ণতা
(ঙ) বিলুপ্ত
(চ) প্ৰাণীকুল

অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

১। মৰুভূমিকৰণ কি?

উত্তৰঃ মাটিৰ উৰ্ধতম স্তৰ আঁতৰি গ'লে তলৰ টান আৰু শিলাময় স্তৰ উন্মুক্ত হয়। এই মাটিত জৈৱ পদাৰ্থৰ পৰিমাণ কম থাকে আৰু ই কম পৰিমাণে সাৰুৱা হয়। ফলস্বৰূপে তাত গছ-গছনি সহজে গজি নুঠে। এইদৰে সাৰুৱা ভূমি ক্ৰমান্বয়ে অনাবাদী আৰু শুকান মৰুভূমিৰ দৰে অঞ্চললৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াক মৰুভূমিকৰণ বোলে। মৰুভূমিকৰণ সাধাৰণতে নিৰ্বনকৰণ, অতিচৰণ, অনিয়ন্ত্ৰিত কৃষিকাৰ্য আৰু জলবায়ু পৰিবৰ্তনৰ ফলত ঘটে।

২। জীৱমণ্ডল কাক বোলে?

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ যিটো অংশত জীৱ বাস কৰে বা যি অংশই জীৱক পৃষ্ঠপোষণ কৰে তাক জীৱমণ্ডল বোলে। অৰ্থাৎ স্থলমণ্ডল, জলমণ্ডল আৰু বায়ুমণ্ডলৰ যি অংশত জীৱৰ উপস্থিতি আছে সেই সমগ্ৰ অংশ মিলিয়েই জীৱমণ্ডল গঠিত হয়। জীৱমণ্ডলত সৰু অনুজীৱৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী সকলো অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।

৩। চমু টোকা লিখা – অভয়াৰণ্য, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডল, পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ।

উত্তৰঃ
অভয়াৰণ্য: প্ৰাণীসমূহ আৰু সিহঁতৰ আৱাসস্থানক কোনো ধৰণৰ ক্ষতি নোহোৱাকৈ সংৰক্ষণ কৰা অঞ্চলক অভয়াৰণ্য বোলে। ইয়াত শিকার, গছ কটা আদি কাৰ্য নিষিদ্ধ থাকে যাতে বন্যপ্ৰাণীসমূহ সুৰক্ষিতভাৱে বাস কৰিব পাৰে।

ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান: ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হ'ল চৰকাৰৰ দ্বাৰা ঘোষণা কৰা বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষিত অঞ্চল। ইয়াত প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদক সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষা দিয়া হয়। মানুহৰ কাৰ্যকলাপ যথেষ্ট সীমিত থাকে যাতে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য বজাই থাকে।

সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডল: সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডল হৈছে বৃহৎ এলেকা য'ত উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু অনুজীৱসমূহ সংৰক্ষণ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত মূল অঞ্চল, সংরক্ষণ অঞ্চল আৰু বিকাশ অঞ্চল থাকে। ইয়াত স্থানীয় জনজাতীয় লোকৰ জীৱনধাৰণৰ ব্যৱস্থাও বজাই ৰখা হয়।

পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ: এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত থকা জীৱসমূহ (উদ্ভিদ, প্ৰাণী, অনুজীৱ) আৰু অজৈৱ উপাদানসমূহ (মাটি, বায়ু, পানী, জলবায়ু) একেলগে পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক বজাই যি ব্যৱস্থা গঠন কৰে তাক পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ বোলে। ইয়াত খাদ্য শৃংখল আৰু শক্তিৰ প্ৰবাহ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

৪। উদ্ভিদকুল আৰু প্ৰাণীকুল কাক বোলে?

উত্তৰঃ উদ্ভিদকুল হৈছে একোটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত বাস কৰা সকলো ধৰণৰ উদ্ভিদৰ সমষ্টি। উদাহৰণস্বৰূপে, মানাহ সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডলত থকা শাল, চেগুণ, নাহৰ, আজাৰ, শিমলু, বট, সোণাৰু, আমগছ, জামুগছ, ইকৰা, খাগৰি আদি সেই অঞ্চলৰ উদ্ভিদকুল।

প্ৰাণীকুল হৈছে একোটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলত বাস কৰা সকলো ধৰণৰ প্ৰাণীৰ সমষ্টি। যেনে মানাহ অঞ্চলত থকা বাঘ, গঁড়, হাতী, বনৰীয়া ম'হ, নলগাহৰি, সোণালী বান্দৰ, ভালুক, বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই আৰু অন্যান্য বন্যপ্ৰাণীসমূহ।

৫। থলুৱা প্ৰজাতি কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ যিবোৰ উদ্ভিদ বা প্ৰাণী কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলতহে স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যায় আৰু পৃথিৱীৰ আন ঠাইত স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা নাযায়, সিহঁতক থলুৱা প্ৰজাতি বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে, মানাহ সংৰক্ষিত জীৱমণ্ডলত পোৱা সোণালী বান্দৰ সেই অঞ্চলৰ এটা থলুৱা প্ৰজাতি।

৬। প্ৰজাতি কাক বোলে?

উত্তৰঃ প্ৰজাতি হৈছে একে ধৰণৰ জীৱসমূহৰ এটা সমষ্টি যিবোৰে নিজৰ মাজতে প্ৰজনন কৰি প্ৰজননক্ষম সন্তান জন্ম দিব পাৰে। এটা প্ৰজাতিৰ সদস্যবোৰৰ শাৰীৰিক আৰু জিনগত কিছুমান সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য থাকে। আন প্ৰজাতিৰ সদস্যৰ লগত সিহঁতে সাধাৰণতে প্ৰজনন কৰিব নোৱাৰে।

৭। ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প মানে কি? উদাহৰণেৰে সৈতে বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প হৈছে বাঘ প্ৰজাতিক বিলুপ্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰা এক সংৰক্ষণমূলক পদক্ষেপ। বাঘৰ বাসস্থান সংৰক্ষণ কৰা, শিকার বন্ধ কৰা আৰু প্ৰজননৰ উপযুক্ত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা এই প্ৰকল্পৰ মূল উদ্দেশ্য। ভাৰত চৰকাৰে ১৯৭৩ চনত ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। অসমৰ মানাহ আৰু কাজিৰঙা অঞ্চলত ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত বাঘৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে।